Sex and the Female
Θυμάστε αυτό το επεισόδιο στον πρώτο κύκλο του Sex Education στο οποίο η Maeve αποφάσισε να κάνει έκτρωση; Το νέο κορίτσι ήταν έγκυος αλλά χωρίς καμία σιγουριά για το πώς ένιωθε για τον φίλο της ούτε για το αν ήθελε να γίνει μητέρα στη ζωή της. Όντας τραυματισμένο παιδί μητέρας εθισμένης στις ουσίες, η Maeve παρόλα τα χαρίσματά της είχε έρθει αντιμέτωπη με πολλά δύσκολα πολύ μικρή. Την παρακολουθούμε λοιπόν να βρίσκει τη φροντίδα και το νοιάξιμο που είχε τόσο στερηθεί σε μια κλινική εκτρώσεων….
Σε περίπτωση που αναρωτιέστε τι στο καλό είναι μια κλινική εκτρώσεων και πότε ξεκίνησαν να υπάρχουν (εγώ πάντως αναρωτήθηκα καθώς στην Ελλάδα δε συνηθίζεται αυτός ο όρος) : οι κλινικές εκτρώσεων δεν είναι εγκαταστάσεις που έχουν ιδρυθεί προσφάτως, κάθε άλλο. Οι πρώτες, και μάλιστα κινητές, μονάδες αυτής της μορφής ιδρύθηκαν από τη Marie Stopes, μια αμφιλεγόμενη μα και επιδραστική προσωπικότητα η οποία ευθύνεται και για τη δημιουργία του κινήματος ελέγχου των γεννήσεων στη Μ. Βρετανία. Η Stopes είχε εκδόσει το βιβλίο Married Love το 1918, ένα από τα πρώτα βιβλία που τόλμησαν να θίξουν το συσχετισμό του σεξ με τη σεξουαλική απόλαυση ανοιχτά, εκτός δηλαδή της θεώρησης της τεκνοποίησης ως αποκλειστικό λόγο για να κάνει κάποιος σεξ. Το βιβλίο ήταν φυσικά καταδικαστέο από τους επαγγελματίες στο χώρο της ιατρικής αλλά αγαπήθηκε πολύ από το κοινό της εποχής.
Βλέπετε τότε οι γυναίκες δεν είχαν κανένα δικαίωμα να επιλέξουν αν ήθελαν ή όχι να τεκνοποιήσουν. Το δε δικαίωμα στη σεξουαλική απόλαυση ακουγόταν, στην καλύτερη περίπτωση, ως κακόγουστο αστείο. Ακόμη και για τις φεμινίστριες της εποχής, οι οποίες υποστήριζαν ότι αν είχε κάποιο δικαίωμα η σύζυγος αυτό ήταν να αρνείται τις σεξουαλικές απαιτήσεις του συζύγου της ώστε να αποφύγει άλλη μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Η αντισύλληψη βεβαίως και υπήρχε αλλά ήταν μια επιλογή που καταδίκαζε η εκκλησία και αποδοκίμαζε η κοινωνία της εποχής γενικότερα. Οι μέθοδοι περιλάμβαναν κολπικά σφουγγαράκια μουλιασμένα στην κινίνη, κολπικές πλύσεις με στυπτηρία και διάφορες θήκες. Καταλαβαίνετε πως το αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν οι περισσότερες γυναίκες να βρίσκονται σχεδόν πάντα σε εγκυμοσύνη ή με ένα μωρό κρεμασμένο στο στήθος τους.
Η Margaret Sanger είχε βιώσει την άσχημη έκβαση αυτής της πραγματικότητας καθώς η μητέρα της είχε πεθάνει στην ηλικία των 49 ετών καταβεβλημένη από 18 εγκυμοσύνες. Ως επαγγελματίας νοσηλεύτρια επίσης, είχε παρακολουθήσει από κοντά τις επιπτώσεις που είχαν οι πολλαπλές εγκυμοσύνες στις φτωχές γυναίκες. Αποφάσισε λοιπόν να δράσει. Μετά από πολλές προσπάθειες η Margaret εγκαινίασε το 1916 την πρώτη κλινική αντισύλληψης της Αμερικής στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης, όπου προώθησαν μάλιστα και μια νέα ανακάλυψη: το διάφραγμα. Αντιλαμβάνεστε πως ένα τέτοιο εγχείρημα ήταν εξαιρετικά παράτολμο για την εποχή, και φυσικά παράνομο! Η κλινική έκλεισε 9 μόλις μέρες μετά το άνοιγμα της για το κοινό και η Sanger οδηγήθηκε στη φυλακή. Μέσα της όμως πρέπει να χαμογελούσε με ευχαρίστηση. Η δημοσιότητα που πήρε έτσι το θέμα πυροδότησε την αρχή του κινήματος για τον έλεγχο των γεννήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες…
Μια γυναίκα η οποία δεν έχει τον έλεγχο του σώματός της δε μπορεί να λέγεται ελεύθερη.
Margaret Sanger
Η Sanger φυσικά ήταν άνθρωπος μιας εποχής πολύ διαφορετικής από τη σημερινή. Yποστήριζε με σθένος την αντισύλληψη - η πρώτη καταγεγραμμένη χρήση του όρου αυτού εντοπίζεται στο ριζοσπαστικό φεμινιστικό περιοδικό‘The Woman Rebel’ στο οποίο ήταν εκδότρια και αρχισυντάκτρια - καταδίκαζε όμως την έκτρωση. Πίστευε πως ήταν μια επικίνδυνη διαδικασία η οποία έπρεπε οπωσδήποτε να αποφευχθεί με τη σωστή χρήση κατάλληλων μεθόδων αντισύλληψης.
Η βιογραφία της Margaret Sanger σε μορφή υπέροχου comic
από τον
Peter Bagge
Εδώ βέβαια πρέπει να αναφέρω κάτι αρκετά σύνθετο. Τόσο η Sanger όσο και η Stopes κατηγορήθηκαν για αντιλήψεις και δραστηριότητα ευγονικής. Και μόνο η λέξη μας προκαλεί απέχθεια, το καταλαβαίνω. Αλλά πριν σπεύσουμε να καταδικάσουμε ένα πρόσωπο για τη δραστηριότητα του θα πρέπει ίσως να αναλογιστούμε και το πλαίσιο της εποχής στην οποία δρα. Και δυστυχώς η ενασχόληση με την ευγονική ήταν μια συνιθισμένη συμπεριφορά ανάμεσα στους διανοούμενους της εποχής…
Κανείς όμως δε μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι η δουλειά τους γύρω από την αντισύλληψη ήταν πρωτοποριακή και ωφέλιμη. Άνοιξαν οι δρόμοι για τους αγώνες υπέρ του δικαιώματος στην αντισύλληψη και την έκτρωση οι οποίοι αναθερμάνθηκαν τη δεκαετία του 1960 κι εξακολουθούν ως τις μέρες μας. Η Sanger συγκεκριμένα ίδρυσε τον οργανισμό Planned Parenthood που εξακολουθεί μέχρι σήμερα να προσφέρει φροντίδα στον τομέα της σεξουαλικής υγείας παγκοσμίως. Ο οργανισμός φυσικά αποποιήθηκε και γραπτώς τις όποιες ρατσιστικές αντιλήψεις εξέφραζε κάποτε η ιδρύτριά του…
Αφίσα από το Βρετανικό Συμβούλιο Εκπαίδευσης σε θέματα υγείας το 1969
Είναι όμως η αντισύλληψη το μόνο που πρέπει να μας απασχολεί; Το μυαλό μου τρέχει ξανά στη Maeve. Σε μια νέα κοπέλα δηλαδή που έμεινε κατά λάθος έγκυος. Όπου η αντισύλληψη τελικά δε λειτούργησε όπως αναμενόταν. Πόσες γυναίκες καθημερινά έρχονται αντιμέτωπες με μια τέτοια δοκιμασία; Το να είσαι μητέρα περιλαμβάνει πολλά, πολλά πράγματα. Κι ένα από αυτά είναι ότι δε γίνεται να μην είσαι πια. Δε γυρίζεις πίσω στην κατάσταση που βρισκόσουν πριν από τη μητρότητα. Πρόκειται για μια επιλογή που μένει πλάι σου σε όλη την υπόλοιπη ζωή σου. Θα έπρεπε τουλάχιστον να σου δίνεται η δυνατότητα να καταλάβεις και να αναλογιστείς πριν αποφασίσεις για κάτι τόσο σημαντικό και αμετάκλητο, έτσι δεν είναι;
Οι άνθρωποι που έχουν μήτρες βρίσκονται σε τόσο διαφορετική θέση σε σχέση με αυτούς που δεν έχουν. Στο βιβλίο Constitutio Criminalis Carolina, το πρώτο βιβλίο Γερμανικού Ποινικού Δικαίου που γράφτηκε το 1532, αναφέρεται ως θεσπισμένη τιμωρία για την έκτρωση ο πνιγμός. Ναι, καλά διαβάσατε. Οι γυναίκες που κατάφερναν να επιβιώσουν από την έκτρωση εκείνην την εποχή καταδικάζονταν σε πνιγμό. Μόνο οι γυναίκες φυσικά. Όχι οι άντρες σύντροφοί τους, των οποίων η ταυτότητα έμενε συνήθως καλά κρυμμένη. Γιατί; Γιατί το σώμα τους που δεν είναι ικανό για εγκυμοσύνη και γέννα τους έδινε αυτό το δικαίωμα. Τι γίνεται όμως με τα δικαιώματα των γυναικών;
Καθώς εξακολουθούμε να παρακολουθούμε γυναίκες να πεθαίνουν ή να τραυματίζονται σοβαρά από παράνομες επεμβάσεις, το θέμα των εκτρώσεων έχει εξελιχθεί ως ζήτημα τεράστιας σημασίας για το φεμινιστικό κίνημα. Η νομοθεσία γύρω από τις εκτρώσεις άλλαζε σταδιακά από το 1900 έως το 1970, δεκαετία στην οποία πραγματοποιήθηκαν οι πιο σημαντικές αλλαγές. Η υπόθεση που οδήγησε στη νομιμοποίηση της έκτρωσης σε ομοσπονδιακό επίπεδο στην Αμερική ήταν η Roe v. Wade το 1973. Αφορούσε τη Norma McCorvey, που είχε μείνει έγκυος στο τρίτο παιδί της το 1969. Η υπόθεσή της στοιχειοθετήθηκε από τις Linda Coffee and Sarah Weddington, δύο δικηγόρους που κατέθεσαν μήνυση εκ μέρους της υπό το ψευδώνυμο Jane Roe. Η υπόθεση έφτασε τελικά ως το Ανώτατο Δικαστήριο το οποίο αποφάσισε υπέρ της Roe κρίνοντας τους νόμους στο Texas ως αντισυνταγματικούς. Η έκτρωση εμπίπτει στις παραμέτρους του δικαιώματος στην ιδιωτικότητα.
Αν θέλετε περισσότερες πληροφορίες για την υπόθεση μπορείτε να κάνετε κλικ στα κουμπάκια παρακάτω:
Η έκτρωση νομιμοποιήθηκε κι εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών φυσικά. Το 1971 το Μανιφέστο των 343 έφερε τις υπογραφές 343 γυναικών που ομολογούσαν ότι είχαν κάνει παράνομα έκτρωση στη Γαλλία. Το κείμενο, γραμμένο από τη Simone de Beauvoir ήταν το ακόλουθο:
“Ένα εκατομμύριο γυναίκες κάνουν έκτρωση κάθε χρόνο στη Γαλλία. Καταδικασμένες στη μυστικότητα το κάνουν κάτω από επικίνδυνες συνθήκες παρόλο που η διαδικασία υπό ιατρική παρακολούθηση είναι σχετικά απλή. Φιμώνουμε λοιπόν εκατομμύρια γυναίκες. Δηλώνω ότι είμαι μια από αυτές. Δηλώνω ότι έχω κάνει έκτρωση. Έτσι όπως απαιτούμε ελέυθερη πρόσβαση στην αντισύλληψη, απαιτούμε και την ελευθερία να μπορούμε να κάνουμε έκτρωση.”
Οι γυναίκες εκείνες είχαν το σθένος να παραδεχτούν δημοσίως αυτό που είχε κρατηθεί μυστικό από πάντα. Και αυτή τους η πράξη είχε τεράστια επιρροή στα νομοθετήματα που θεσπίστηκαν στη συνέχεια. Τρία χρόνια μετά η πρώτη γυναίκα υπουργός της Γαλλικής κυβέρνησης, η Simone Veil, ανέλαβε το Υπουργείο Υγείας. Η Veil συνέταξε και προώθησε το νόμο Veil με τον οποίο αποποινικοποιούσε την έκτρωση που γινόταν κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου της εγκυμοσύνης. Και αυτό παρά τις βίαιες αντιδράσεις από την ακροδεξιά.
Θα μοιραστώ μια καταδίκη των γυναικών, και λυπάμαι που αναγκάζομαι να το κάνω σε μια συνέλευση που απαρτίζεται αποκλειστικά από άνδρες:Καμία γυναίκα δεν κάνει έκτρωση ελαφρά τη καρδία.
Simone Veil
Όσον αφορά την Ελλάδα , οι αντιδράσεις ήταν ποικίλες και από μέτωπα διαφορετικής ιδεολογικής τοποθέτησης όταν τελικά ψηφίστηκε ο αντίστοιχος νόμος το 1986, 12 (!) χρόνια μετά. Την ημέρα της συζήτησης για το θέμα το ελληνικό Κοινοβούλιο είχε κατακλυστεί από εκπροσώπους του ελληνικού φεμινιστικού κινήματος.
Άραγε να είχε περάσει από το μυαλό όλων αυτών των γυναικών που μάχονταν τότε υπέρ της αποποινικοποίησης των αμβλώσεων τι θα γινόταν αρκετά χρόνια μετά; Προσφάτως η υπόθεση Roe v. Wade ανατράπηκε…Με μια ιστορική απόφαση το ανώτατο δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών στις 24 Ιουνίου ουσιαστικά δήλωσε ότι το συνταγματικό δικαίωμα στην έκτρωση δεν υφίσταται.
Γράφοντας για την πλειοψηφία του δικαστηρίου, ο Justice Samuel Alito είπε ότι η απόφαση του 1973 πρέπει να ανατραπεί ως “εξωφρενικά λανθασμένη” με “εξαιρετικά αδύναμα” επιχειρήματα και τόσο “βλαπτικά” που ισοδυναμούσαν με “κακοποίηση της δικαστικής αρχής”.
Η απόφαση αυτή που κατά το μεγαλύτερο μέρος της είχε διαρρεύσει από τις αρχές Μαΐου, σημαίνει ότι το δικαίωμα στην έκτρωση θα πάψει να υφίσταται άμεσα σε παραπάνω από τις μισές πολιτείες, με μεγάλη πιθανότητα να ακολουθήσουν περισσότερες απαγορεύσεις μελλοντικά.
Τα νέα πολύ γρήγορα έκαναν το γύρο του κόσμου όπως είδαμε. Διαδηλώσεις οργανώθηκαν, τα πάνελ στις τηλεοπτικές συζητήσεις πήραν φωτιά, μελλοντολόγοι άρχισαν τις προβέψεις…Ακόμη και στην Ελλάδα που το δικαίωμα στην άμβλωση είναι προς το παρόν θεμελιωμένο νιώσαμε ένα περίεργο μούδιασμα. Ανησυχία. Θυμό.
Ας μιλήσω για τον εαυτό μου καλύτερα. Ναι, ανησύχησα ιδιαιτέρως. Και θύμωσα πολύ. Δεν ήξερα πώς να επεξαργαστώ τη δυστοπία που φαίνεται να έρχεται. Το μυαλό μου γέμισε με εικόνες κοριτσιών όπως η Maeve να προσπαθούν να διαχειριστούν μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη σε μια χώρα που οι εκτρώσεις τιμωρούνται ως ποινικό αδίκημα. Εικόνες σα βγαλμένες από τους πίνακες της Paula Rego από τη σειρά Abortion pastels που έχουν πλημμυρίσει το διαδίκτυο τελευταία.
Αναζήτησα το τρίπτυχο κι έμεινα να το κοιτάζω για κάμποση ώρα. Τόση απόγνωση….Αυτές οι γυναίκες είναι τόσο δυνατές μα και τόσο συντετριμμένες. Κοιτούν το κενό. Είναι προφανές από όλα όσα τις περιτριγυρίζουν ότι οι επεμβάσεις που έχουν υποστεί δεν είναι ασφαλείς ούτε νόμιμες. Είναι όμως επίσης προφανές ότι αυτές οι γυναίκες δεν υποκύπτουν παθητικά στη μοίρα τους. Βιώνουν τον πόνο και τις συνέπειες της δικής τους απόφασης.
Μα τους άξιζε κάτι καλύτερο, έτσι δεν είναι; Τους άξιζε να μην είναι μόνες. Τους άξιζε κατάλληλη ιατρική φροντίδα. Τους άξιζε, να χρησιμοποιήσω εδώ τα λόγια της ίδιας της Paula Rego, να έχουν το δικαίωμα της επιλογής.
Το σώμα μια γυναίκας δεν της ανήκει τελικά. Ποτέ δεν της άνηκε. Η πατριαρχία και οι εκφάνσεις της έχουν εισχωρήσει στους τρόπους με τους οποίους υπάρχει το θηλυκό σώμα και προσπαθούν να το κυριαρχούν. Διαρκώς επανερχόμαστε στις ίδιες αντιλήψεις, στις ίδιες καταστάσεις που αυτές επιβάλουν. Προσπαθώ να φτάσω στη ρίζα αυτής της ανάγκης για κυριαρχία και καταπίεση. Μπορεί να είναι ο φόβος για το Άλλο; Αυτό που δεν είναι αρσενικό. Αυτό που έχει την φυσική ικανότητα να φέρνει νέα ζωή στον κόσμο. Αυτό που είναι πιο πολύπλοκο σεξουαλικά μα και τόσο συναρπαστικό όταν αφήνεται ελεύθερο.
Ακολούθησα λίγο ακόμη αυτή τη σκέψη.
Στα θηλυκά η σεξουαλική έκφραση περιορίζεται γιατί απειλεί τα συντηρητικά ιδεώδη γύρω από αυτά. Δεν έχουν το δικαίωμα για πόθους και αμφιβολίες. Θα πρέπει να είναι υπάκουα και να εξυπηρετούν τις διαθέσεις άλλων. Κι αν τολμούν να δρουν αυτοβούλως θα πρέπει να έρχονται αντιμέτωπα με τις συνέπειες των πράξεων τους. Τέτοιες τσούλες που είναι τα ήθελαν και τα έπαθαν. Θυμός ξανά.
Κάπου εκεί έπεσε στην αντίληψη μου ένα άρθρο από το 13ο τεύχος του Riposte. Αναφερόταν στην ακαδημαϊκό Katherine Angel και το βιβλίο της Tomorrow Sex Will Be Good Again: Women and Desire in the Age of Consent . Κάτι στο πνευματώδες της χαμόγελο με έκανε να νιώσω ότι υπάρχει μια ελπίδα να σκεφτούμε μια διέξοδο από όλο αυτό. Έφτιαξα μια κούπα καφέ και διάβασα τη συνέντευξη.
-Τα τελευταία χρόνια έχουν αναδειχθεί δύο βασικές προϋποθέσεις για καλό σεξ: η συναίνεση και η αυτογνωσία, αναφέρει. Ενδιαφέρον σκέφτομαι. Πού είναι δηλαδή το κακό με αυτά; Για να δούμε..
Η συναίνεση με την έννοια του ξεκάθαρου ναι ή όχι δε μπορεί να είναι τόσο καθοριστική όσο θα θέλαμε στα θέματα ίσης μεταχείρισης. Η γλώσσα δε μπορεί να εκφράσει τα πάντα, ειδικά για τις γυναίκες, στις οποίες δε δόθηκε η ευκαιρία να τη διαμορφώσουν σύμφωνα με τις ανάγκες και τα θέλω τους.
Σα να άρχισα να καταλαβαίνω που το πάει. Η συναίνεση είναι ένας τρόπος να συγουρευτούμε ότι η σεξουαλική πράξη μπορεί να προχωρήσει αλλά οι περισσότερες γυναίκες συναινούν κάτω από διαφορετικό πλαίσιο σε σχέση με τους άντρες. Βρίσκονται υπό έναν ενδόμυχο φόβο ότι ρισκάρουν. Να χαρακτηριστούν αρνητικά, να αντιμετωπίσουν κάποιου είδους βία, να μείνουν έγκυες. Αυτό χειροτερεύει από το γεγονός ότι μετά δε θα μπορεί να αποφασίσει ελεύθερα για την ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, παρόλο που το δικό της σώμα είναι αυτό που θα βρεθεί υπό αυτήν τη συνθήκη. Τελικά μια γυναίκα ποτέ δε νιώθει αληθινά ελεύθερη να βιώσει απόλαυση…
Γιατί αλήθεια είναι τόσο δύσκολο για την κοινωνία μας να δεχτεί ότι μια γυναίκα μπορεί να θέλει να νιώσει ευχαρίστηση χωρίς να θέλει ταυτόχρονα να γίνει γονιός; Γιατί εξακολουθούμε να θέλουμε να τιμωρούμε τις γυναίκες επειδή είναι και σεξουαλικά όντα όπως όλα τα υπόλοιπα ζώα στον πλανήτη; Ας μην ξεχνάμε, συμπληρώνει εδώ η Katherine, τη μακριά ιστορία του να θεωρούμε πως οι (ετερόφυλες κυρίως) γυναίκες κάνουν σεξ με απώτερο σκοπό ανταλλάγματα. Λες και δεν υπάρχει ερωτικός πόθος, μόνο θέατρο για να κερδίσει η γυναίκα αυτό που πραγματικά επιθυμεί. Οπότε θα πρέπει να τις τιμωρούμε και να τις περιορίζουμε. Εξωφρενικό, μα τελικά συμβαίνει.
Σε τι θα μπορούσαμε να ελπίσουμε λοιπόν;
Νομίζω πως υπάρχει κάτι, πολύ σημαντικό.
Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι οι γυναίκες ΠΑΡΟΛΑ αυτά εξακολουθούν να εκφράζουν τη σεξουαλικότητα τους, να βρίσκουν ευχαρίστηση, να προχωρούν μπροστά και πέρα από τα στερεότυπα. Αγώνίζονται και πιέζουν και απαιτούν αλλαγές. Ερευνώντας για αυτό το κείμενο μου έγινε ξεκάθαρη αυτή η εικόνα. Κι άρχισα να χαμογελώ.
Είναι πραγματικά πολύ δύσκολο να ανατραπούν εγκατεστημένες πεποιθήσεις αιώνων. Μπορώ να το καταλάβω καλύτερα τώρα. Οι άνθρωποι έχουν μια φοβία για το καινούριο, αυτό τροφοδοτείται απο το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Νιώθουν περισσότερο ασφαλείς με αυτά που ξέρουν ήδη. Με αυτά που έχουν συνηθίσει. Κι εκείνοι που έχουν το προνόμιο δυσκολεύονται εξαιρετικά να το αναλογιστούν και να δείξουν την ενσυναίσθηση που χρειάζεται για να παραδεχτούν την ανισότητα που επικρατεί.
Το βλεπουμε κυριολεκτικά παντού. Αυτό που ξεκίνησε το καλοκαίρι στις Ηνωμένες Πολιτείες επέτρεψε να αναδειχθούν φωνές από τις σκοτεινότερες τρύπες και να φωνάξουν τις δηλητηριασμένες τους σκέψεις. Το είδαμε κι εδώ προσφάτως από έναν εκπρόσωπο του κλήρου να ισχυρίζεται με αυθάδεια ότι οι γυναίκες που βιάζονται μένουν έγκυες επειδή απολαμβάνουν την πράξη(!). Αυτοί είναι επικίνδυνοι άνθρωποι που ανήκουν στο σκοτεινό παρελθόν όπου ανατράφηκαν.
Πρέπει όμως να επιβιώσουμε. Οι θηλυκότητες πρέπει να επιβιώσουν. Κι αν ρωτάτε τη γνώμη μου, πρέπει όχι απλά να επιβιώσουν αλλά και να διαπρέψουν. Γι’ αυτό απαιτείται από εμάς να κάνουμε ότι μπορούμε για να διατηρήσουμε τα δικαιώματα που αναγνωρίστηκαν με τόσο κόπο και να πιέσουμε για περισσότερα. Μέχρι κάθε θηλυκότητα στον πλανήτη να έχει το δικαίωμα να ελέγχει το σώμα και τις επιλογές της. Μέχρι η ισότητα γίνει πραγματικότητα.
Η Maeve επέλεξε να είναι μόνη την ημέρα της έκτρωσης. Δίπλα της όμως στάθηκε ένας ευγενικός άντρας φίλος που αποφάσισε ότι θα είναι εκεί, δε θα την άφηνε αβοήθητη.Υποστήριξε την επιλογή της. Την υπερασπίστηκε κιόλας απέναντι σε διαδηλωτές που διαμαρτύρονταν κατά της έκτρωσης έξω από την κλινική. Της πρόσφερε μια αγκαλιά στο τέλος και δε ζήτησε κάτι ως αντάλλαγμα…
Κάπου εκεί έξω ίσως και να υπάρχει ακόμα ελπίδα.
Fasfem meets Fårö
Την ώρα που χάζευα προχθές το τρέιλερ του The Matrix Resurrections και ταξίδευα πίσω στο 1999, χτύπησαν ειδοποιήσεις...η Λήδα είχε δημιουργήσει το event του σεμιναρίου.
Ένιωσα μια ώθηση μπροστά, γρήγορη επαναφορά στο σήμερα και η χαρά μου απερίγραπτη!
Γιατί σκέφτηκα εκείνην την κοπέλα που ήμουν το 1999, που δεν ένιωθε να ανήκει στο χώρο των σπουδών της, που κάτι αναζητούσε αλλά δεν ήξερε τι, που διάβαζε κι έγραφε κρυφά για μόδες και φεμινισμούς ..κι ήθελα να της πω ότι στο μέλλον όλα αυτά θα αποκτήσουν υπόσταση. Θα μαζευτούν και θα οργανωθούν και θα γίνουν γραπτά και εικόνες και ήχοι. Και θα βρεθούν άνθρωποι να πιστέψουν σε αυτά και μαζί θα δημιουργήσουμε πραγματικότητες..
Σας περιμένουμε λοιπόν στο ολοκαίνουριο σεμινάριο του @faro, εμπνευσμένο από το fasfem geek, ώστε να αναζητήσουμε την έκφραση της δυναμικής θηλυκότητας μέσα από τις ενδυματολογικές της περιπλανήσεις. Αλήθεια πόση σημασία έχει τελικά το ένδυμα στη διαμόρφωση και την επικοινωνία του εαυτού; Ας το εξερευνήσουμε παρέα...
Το καταπληκτικό illustration των ονείρων μου από τον Jalex Noel.
Για περισσσότερες λεπτομέρειες για το σεμινάριο μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ και εδώ.
Sexism is Big in Japan
Θα ξεκινήσω με μια ιστορία που άκουγα συχνά μεγαλώνοντας. Μια από τις προγιαγιάδες μου παντρεύτηκε στην ηλικία των 13. Καθώς ήταν ακόμη κοριτσάκι δεν είχε ξεκινήσει η περίοδός της. Ο σύζυγός της ήταν πολύ νέος κι αυτός και δεν είχε την παραμικρή ιδέα για την εμμηνόροια. Απαιτούσε να μείνει αμέσως έγκυος. Όπως είναι φυσικό αυτό δεν έγινε ποτέ. Για να τιμωρήσει λοιπόν το κοριτσάκι σύζυγό του που δεν του έδινε ένα παιδί γρήγορα σκέφτηκε το εξής φοβερό: να την υποχρεώνει να μαγειρεύει τεράστιες ποσότητες φαγητού και να καλεί τους άντρες φίλους του για φαΐ. Έπρεπε να είναι στη διάθεσή του να τους σερβίρει χωρίς η ίδια να έχει βάλει μπουκιά στο στόμα της. Το μαρτύριο έλαβε τέλος όταν άρχισε ο κύκλος της και έμεινε έγκυος στο πρώτο της παιδί. Μετά της αναγνωρίστηκε το δικαίωμα του να… ΤΡΩΕΙ.
Η παραπάνω ιστορία εξελίχθηκε στην Ελλάδα στις αρχές του 1900. Την ξαναθυμήθηκα ενώ έψαχνα για πληροφορίες για τη θέση της γυναίκας στην Ιαπωνία του σήμερα. Μόλις είχα πέσει πάνω σε μια δήλωση του υπουργού Υγείας, Εργασίας και Ευημερίας Hakuo Yanagisawa μόλις το 2007 - οι γυναίκες είναι μηχανές αναπαραγωγής. Βλέπετε, σύμφωνα με τις επικρατούσες απόψεις για το φύλο αυτή τη στιγμή στην Ιαπωνία, η συνεισφορά της γυναίκας στην κοινωνία περιορίζεται στη γέννηση και το μεγάλωμα των παιδιών.
Λίγους μόνο μήνες πριν και ενώ σε στάδιο προετοιμασίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Τόκιο, η Momoko Nojo έτρεξε μια καμπάνια που συγκέντρωσε 150,000 υπογραφές σε μόλις δύο εβδομάδες. Το χάσταγκ #DontBeSilent που δημιούργησε οδήγησε στην παραίτηση του επικεφαλής της Ολυμπιακής επιτροπής Yoshiro Mori για τα σεξιστικά του σχόλια. Ο Mori είχε ισχυριστεί χωρίς ενδοιασμό ότι οι γυναίκες μιλούν πολύ και ότι συμβούλια όπου συμμετέχουν πολλές γυναίκες ‘διαρκούν πάρα πολύ’. Η Nojo χρησιμοποίησε το χάσταγκ της στα σόσιαλ και η ανταπόκριση ήταν τόσο μεγάλη που οδήγησε στην παραίτηση Mori και την αντκατάστασή του από την Seiko Hashimoto, μια γυναίκα πολύ νεότερή του και με επτά ολυμπιακές συμμετοχές στο ενεργητικό της.
Αποφάσισα να το ψάξω κι άλλο. Δεν το χωρούσε το μυαλό μου πως η τρίτη πιο αναπτυγμένη οικονομικά χώρα στον κόσμο εξακολουθεί να διέπεται από τέτοιες αντιλήψεις. Είναι όμως γεγονός. Κι άλλη μια καμπάνια είχε τρέξει το 2019. Η Yumi Ishikawa, μια νεαρή ηθοποιός, συγγραφέας και προσωρινή υπάλληλος, δημιούργησε το #KuToo κίνημα. Πρόκειται για μια καμπάνια διαμαρτυρίας προς την παράλογη απαίτηση που επικρατεί στην Ιαπωνία προς τις γυναίκες εργαζόμενες να φορούν διαρκώς τακούνια την ώρα της εργασίας τους. Και φυσικά, εξελίχθηκε από ένα ζήτημα σχετικό με παπούτσια, σε πολύ μεγαλύτερη συζήτηση γύρω από την Ιαπωνική κουλτούρα. Όπως πάντα οι προεκτάσεις γύρω από το φορέσιμο είναι πολύ μεγαλύτερες από ότι νομίζουμε…
Το γεγονός ότι οι δύο αυτές επιτυχημένες καμπάνιες υποκινήθηκαν από νέες γυναίκες είναι από μόνο του ιδιαίτερα ανατρεπτικό για την πραγματικότητα στην Ιαπωνία. Μια πραγματικότητα που απαιτεί από τους νέους να παραμένουν ήσυχοι και να υποχωρούν μπροστά στους μεγαλύτερους. Αποτέλεσμα αυτής της νοοτροπίας είναι να βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε όλες τις θέσεις ισχύος - τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στον κρατικό μηχανισμό - άνδρες στην ηλικία των 70, 80 ακόμη και 90 ετών. Και φυσικά το χάσμα μεταξύ των φύλων είναι το μεγαλύτερο ανάμεσα τις αναπτυγμένες χώρες.
Ο ρόλος της γυναίκας είναι η υπακοή και η εξυπηρέτηση των άλλων. Η εκπροσώπησή τους είναι πολύ μικρή και φυσικά αποθαρρύνονται από το να διεκδικήσουν θέσεις ισχύος, τόσο στην πολιτική όσο και στις επιχειρήσεις. Το σύνηθες είναι μια γυναίκα να αφήσει τη δουλειά της αφού γεννήσει και να μείνει σπίτι να ασχοληθεί με το μεγάλωμα των παιδιών. Έτσι όμως όλο και λιγότερες νέες γυναίκες αποφασίζουν να δημιουργήσουν οικογένεια και τα ποσοστά των γεννήσεων πέφτουν ραγδαία. Ακόμη λιγότερες αποφασίζουν να τολμήσουν να διαμαρτυρηθούν και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Σε μια χώρα που ήταν νόμιμο ένας σύζυγος να σκοτώνει τη σύζυγό τους σε περίπτωση απιστίας μέχρι το 1908, το να είσαι φεμινίστ@ ακούγεται το λιγότερο σαν κακόγουστο αστείο σε μια σημαντική μερίδα της Ιαπωνικής κοινωνίας.
Τα πράγματα όμως έχουν αρχίσει και παίρνουν φωτιά. Τα παραπάνω παραδείγματα των νέων γυναικών που τολμούν να παραδεχτούν και να εκφράσουν το θυμό τους έχει δώσει την ώθηση σε πολλές νέες γυναίκες να σκέφτονται την αλλαγή της στάσης τους. Καθώς τώρα όλα τα βλέμματα του πλανήτη θα στραφούν στην Ιαπωνία λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων του Τόκιο ίσως δίνεται η ευκαιρία στους ακτιβιστές και τους υπέρμαχους ανθρωπίνων δικαιωμάτων να επικοινωνήσουν καλύτερα τα κινήματά τους. Θα ήταν πολύ σημαντικό η δημοσιότητα να μετατραπεί σε πλεονέκτημα. Και φυσικά η κυβέρνηση της Ιαπωνίας να ανταποκριθεί υποστηρικτικά.
Η σκέψη μου επιστρέφει στην προγιαγιά και την ιστορία της. Αφού πέρασε μερικές νύχτες κλαίγοντας στο μαξιλάρι της με άδειο στομάχι, πήρε μια απόφαση. Να επιβιώσει. Έτσι αφαιρούσε προσεκτικά κάθε μέρα λίγο φαγητό από την κατσαρόλα με το αγαπημένο βραστό του συζύγου της λίγο πριν αυτό κάνει κρούστα. Και το έτρωγε βιαστικά μόλις τον έβλεπε να στρίβει στη γωνία επιστρέφοντας από τη δουλειά…
Με τρομοκρατεί κάθε φορά η σκέψη του τι έχουν υποστεί οι γυναίκες ανά τους αιώνες, τα καταπιεσμένα συναισθήματα, η βία. Πράγματα που θα έπρεπε να έχουν σταματήσει να συμβαίνουν. Είναι η πατριαρχία που έχει διεισδύσει σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Πρέπει να αρπάζουμε την ευκαιρία και να κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας για να αλλάξει αυτό. Παντού. Ακόμη και στην τρίτη πιο ανεπτυγμένη χώρα του κόσμου…
Πηγές:
Στη φωτογραφία “Women speak out” , τέχνη από τη Franziska Barczyk.
Για περισσότερες πληροφορίες γύρω από το σεξισμό στην Ιαπωνία μπορείτε να κάνετε κλικ εδώ, εδώ, εδώ και εδώ.
Μπορεί να υπάρξει ηθική κατανάλωση στη μόδα;
Ετοίμαζα τις προάλλες έναν οδηγό για το Instagram με διάφορα πραγματάκια που θα ήθελα κάποια στιγμή να αποκτήσω. Πραγματάκια που σκέφτηκα μπορεί να ενδιαφέρουν τη μικρή μας παρέα εδώ στο fasfem. Καθώς διάλεγα προϊόντα, ένα συναίσθημα δυσφορίας άρχισε να δημιουργείται. Προσπαθούσα να φτιάξω τον οδηγό με κριτήριο την ηθική κατανάλωση…Αλλά πώς τελικά προσδιορίζεται μια τέτοια έννοια;
Σταμάτησα και έκανα αυτό που κάνω τις περισσότερες φορές που είμαι σε φάση μουδιασμένης αναποφασιστικότητας. Έψαξα στη Google.
Ηθική κατανάλωση: πραγματοποιείται αγοράζοντας ηθικά κατασκευασμένα προϊόντα που υποστηρίζουν κατασκευαστές μικρής κλίμακας και ντόπιους τεχνίτες, προστατεύοντας τα ζώα και το περιβάλλον.
Εντάξει, κάτι τέτοιο είχα στο μυαλό μου. Να αγοράζω από εταιρίες που προσπαθούν να κάνουν τα πράγματα καλύτερα ή να αγοράζω μεταχειρισμένα. Μια μορφή BUYcott όπου υποστηρίζω αυτούς των οποίων οι δράσεις ευθυγραμμίζονται με την ηθική μου. Μια μορφή δράσης μέσω του πορτοφολιού μου δηλαδή.
Δεν είναι ασυνήθιστο για έναν καταναλωτή στις μέρες μας να έχει απαίτηση από τις εταιρίες να έχουν έναν σκοπό. Σύμφωνα με έρευνα του 2017 από τη Weber Shandwick, The Company behind the Brand: In Goodness We Trust, 46% των καταναλωτών παγκοσμίως αγοράζουν όλο και περισσότερο από εταιρίες που τους κάνουν να νιώθουν χαρούμενοι και καλά, και ένα 30% αγοράζουν από εταιρίες με κάποιο κοινωνικό αντίκτυπο ή με θετική συνεισφορά στον πλανήτη ή την αγορά στην οποία κινούνται. Βλέπετε οι καταναλωτές έχουν πια την ανάγκη να ορθώνουν το ανάστημά τους και να προσπαθούν να φτιάξουν κάπως αυτόν τον κόσμο. Πολλές φορές υποστηρίζουν αυτούς που κάνουν πραγματικά σοβαρές προσπάθειες να γίνουν μέρος της λύσης. Και γι αυτό το λόγο οι πωλήσεις αυξάνονται όταν μια εταιρία αποφασίζει να ακολουθήσει τον ‘καθαρό δρόμο ακόμα και όταν οι επενδυτές μειώνονται.
Οπότε σίγουρα δεν είμαι μόνη μου σε όλο αυτό. Ως γυναίκα μάλιστα, ανήκω στο κομμάτι της καταναλωτικής μερίδας που έχει περισσότερη ενσυναίσθηση και τείνει να ψωνίζει ηθικά. Γιατί όμως δε νιώθω ότι κάνω τη διαφορά τις περισσότερες φορές; Γιατί ίσως ΔΕΝ την κάνω. Υπάρχουν τόσα πολλά αναπάντητα ερωτήματα στην πράξη.
Πολλές φορές είναι αδύνατο να γνωρίζουμε πραγματικά ποιος έφτιαξε τα ρούχα μας και υπό ποιες συνθήκες. Οι πληροφορίες χάνονται στους αναρίθμητους κρίκους των προμηθευτικών αλυσίδων. Οι εταιρίες που αναφέρουν πως υποστηρίζουν κάποιο είδος φιλανθρωπίας από την άλλη το χρησιμοποιούν ως ακόμα ένα εργαλείο μάρκετινγκ. Που μπορεί να γίνει υπερόπλο με την έξυπνη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Κάτι στο οποίο δεν είμαι αντίθετη όταν υπάρχει αληθινή προσφορά. Αλλά σε πολλές περιπτώσεις το ποσό που δωρίζεται είναι εξοργιστικά μικρό σε σχέση με το κέρδος από την πώληση με την ταμπέλα ‘ηθικό’.
Και μετά έρχεται το παράδοξο των υψηλότερων τιμών. Εφόσον οι πρώτες ύλες είναι καλύτερης ποιότητας, παράγονται και διανέμονται με διαφάνεια και υπάρχει μικρότερης κλίμακας παραγωγή, οι περισσότερες ηθικές επιλογές είναι ακριβότερες. Και το καταλαβαίνω απόλυτα αυτό. Αλλά δε μπορώ να σταματήσω να σκέφτομαι ότι οι άνθρωποι χαμηλότερου εισοδήματος ουσιαστικά αποκλείονται από τον ηθικό καταναλωτισμό γιατί απλά δε μπορούν να τον πληρώσουν. Το να απορρίψει κάποιος την αγορά ενός παλτό από το ZARA ώστε να αγοράσει από μια μικρότερη εταιρία με ηθική βιωσιμότητας είναι εντελώς μη ..βιώσιμο για τον ίδιο. Πώς θα μπορούσαμε να αντιστρέψουμε κάτι τέτοιο απλά με το να αλλάξουμε τον τρόπο που ψωνίζουμε;
Καταλαβαίνω ότι μερικές φορές δεν υπάρχει λάθος και σωστό. Υπάρχουν πολλά θέματα για να λάβουμε υπόψιν μας και πολλά συστημικά ζητήματα να επανεξεταστούν. Αποφάσισα λοιπόν να σκεφτώ τα πράγματα σε προσωπικό επίπεδο. Τι μπορώ να κάνω εγώ ως άτομο για να βοηθήσω; Να ενημερωθώ όσο γίνεται καλύτερα. Να προσπαθήσω να αγοράζω από ανθρώπους που θαυμάζω τη δράση τους. Από μικρές επιχειρήσεις των οποίων τα προϊόντα είναι φτιαγμένα με αγάπη και πολύ κόπο. Από ανθρώπους που πολλές φορές γνωρίζω προσωπικά. Πάντα σύμφωνα με το εισόδημά μου, χωρίς ενοχές. Να γίνομαι μέρος δράσεων που οδηγούν στην αλλαγή. Απλά να κάνω ότι καλύτερο μπορώ. Να ελπίζω ότι στη μετά πανδημίας εποχή τα μαθήματα έχουν πια εμπεδωθεί. Και να επιτρέψω στον εαυτό μου να χαίρεται με την όποια αγορά του…
Για ενδιαφέρουσες απόψεις γύρω από την ηθική κατανάλωση μπορείτε να πατήσετε εδώ, εδώ και εδώ. Για δεδομένα γύρω από την ηθική κατανάλωση μέσα στην πανδημία εδώ.
Σας αφήνω τώρα να πάω να τελειώσω επιτέλους το διάβασμα του Fashionopolis….
Πηγή:
Ο Craig McDean δημιούργησε αυτή τη φωτογραφία για τη Vogue Φεβρουαρίου του 2019. Styling από τη Grace Coddington.
Το Fasfem παρακολουθεί : BEYOND THE VISIBLE, Hilma af Klint
Όταν είδα έναν από τους πίνακές της - τον πρώτο στη σειρά στην παρακάτω συλλογή φωτογραφιών - ένιωσα να ανατριχιάζω από οικειότητα. Μου θύμισε πολύ έντονα την παλέτα του fasfem, χρώματα που είχα διαλέξει για να φτιάξω το mood board για το design του site. Αυτό ήταν πριν τρία χρόνια …αλλά ο πίνακας είχε δημιουργηθεί το 1907!
Ένα post του Passerbuys στο Instagram με παρακίνησε να ψάξω περισσότερο για τη γυναίκα πίσω από τους υπέροχα τεράστιους αυτούς πίνακες, καθώς και του πίνακα - προγόνου της παλέτας μου :
H Hilma af Klint. Γεννήθηκε στη Σουηδία το 1862, σπούδασε τέχνες και έζησε όλη της τη ζωή εκεί. Φορούσε πάντα μαύρα ρούχα. Η τάση της να εξερευνήσει το μυστικισμό την ώθησε να δημιουργήσει ένα γκρουπ με άλλες τέσσερις καλλιτέχνιδες, το De Fem. Εκεί πραγματοποιούσαν πνευματιστικές συναθροίσεις - συνηθισμένη δραστηριότητα για τους διανοούμενους της εποχής, μιας εποχής που έμπαιναν τα θεμέλια της κβαντικής φυσικής που εξερευνούσε το μέχρι τότε ανεξήγητο. Δημιούργησε εκατοντάδες αφηρημένους πίνακες, πολύ πριν τον Mondrian και τον Kandinsky. Όμως δεν τη γνωρίζαμε μέχρι πρόσφατα…η πρώτη έκθεση των έργων της για το ευρύ κοινό πραγματοποιήθηκε στο Los Angeles το !986, με πιο πρόσφατη αυτή στο μουσείο Guggenheim με τίτλο Hilma af Klint: Paintings for the Future.
Ήθελα όμως να μάθω : γιατί δεν είχε συμπεριληφθεί αυτή η ιδιοφυΐα στην ιστορία της τέχνης; Μήπως γιατί πρόκειται για ιστορία της αρσενικής ιδιοφυΐας μέχρι στιγμής; Και τι πρόκειται να γίνει στο μέλλον; Αποφάσισα να παρακολουθήσω το ντοκιμαντέρ της Halina Dryschka για να μάθω. Ελάτε να το δούμε παρέα :
Μαμάς αφήγημα
Μόλις κάθησα να γράψω και στο ραδιόφωνο ακούγεται το Les Jours Tristes από το soundtrack του Amelie του Yann Tiersen. Τυχαίο;! Παρατάω τα μολύβια και το πληκτρολόγιο και βρίσκω το album. Έχω να το ακούσω από τότε. Από το βράδυ που επιστρέφαμε με τη νεογέννητη Νίκη μας από το μαιευτήριο. Εγώ στο πίσω κάθισμα με το κοιμισμένο μωράκι να χαζεύω τη φωτισμένη Αθήνα. Αφού το σπίτι μου είναι τόσο κοντά γιατί νιώθω ότι την αποχαιρετώ;
Οι μέρες που ακολούθησαν ήταν λίγο πολύ χαοτικές. Φυσικό είναι με διαβεβαίωναν όλοι. ‘Αφού τώρα η ζωή σου αλλάζει εντελώς’. Ανάμεσα όμως στις αντλίες θηλασμού και τις λερωμένες πάνες, στα λίγα λεπτά της μέρας που το μυαλό δεν ήταν θολωμένο, η φωνούλα μέσα σε αυτό ρωτούσε : θα ξαναγράψεις ε;
Δεν ανήκω στην κατηγορία των γυναικών που ανυπομονούσαν να κάνουν παιδάκι. Σύμφωνα με τις κοινωνικές συμβάσεις και άργησα - ήμουν δεσποινίς ετών 39 (!) - και ήμουν τυχερή καθώς συνέβη άκοπα χωρίς προβλήματα. Μια τύχη που τότε δεν είχα τη διαύγεια να αναγνωρίσω γιατί η έλλειψη χρόνου και ύπνου με είχαν αποδυναμώσει εντελώς. Βλέπετε μόλις είχα τελειώσει το μεταπτυχιακό μου πάνω στη μόδα και εκκρεμούσε η παράδοση της ερευνητικής εργασίας και η δημιουργία του fasfem.com, μέρη ενός ονείρου ζωής για μένα. Η σκέψη και μόνο ότι θα έπρεπε να τα παρατήσω με διέλυε. ‘Μόδα και πολιτισμός μέσα από μια φεμινιστική ματιά…΄ πώς συνταιριάζονται άραγε αυτά με το ατελείωτο γκουγκλάρισμα για το πώς να πετύχει ο θηλασμός και παράλληλη επιστροφή στη δουλειά στις είκοσι μέρες μετά τη γέννα; Γιατί ξέρετε πολύ καλά όσες ασχολείστε με ελεύθερο επάγγελμα ότι δεν υπάρχει ούτε καν υπόνοια για πληρωμένες άδειες κυήσεως και λοχείας σε αυτό…
Έρχεται στο μυαλό μου μια παλιότερη παραδοχή της Marina Abramovic πώς αποφάσισε στη ζωή της να κάνει τρεις εκτρώσεις γιατί πίστευε ότι το να έχει παιδιά θα ήταν καταστροφή για το έργο και την καλλιτεχνική της πορεία. Εδώ φτάσαμε λοιπόν. Έχουμε φτιάξει έναν κόσμο όπου οι γυναίκες έχουν κατακτήσει τόσα δικαιώματα και αναγνωρίσεις μετά από δεκαετίες φεμινισμού και ταυτόχρονα οι ίδιες αυτές γυναίκες διακτινίζονται πίσω στη δεκαετία του 50 μόλις γίνουν μητέρες. Έρχονται αντιμέτωπες με διλήμματα και περιορισμούς που κανένας άνδρας, πολλές φορές και καμία άτεκνη γυναίκα δε θα βιώσουν στην πορεία της ζωής τους. Είναι ακριβώς αυτό που περιγράφει η ακαδημαϊκός και δημιουργός του όρου “matricentric feminism” Andrea O’Reilly όταν αναφέρει ότι η φεμινιστική θεωρία έχει κενά όσον αφορά τη μητρότητα παρόλο που “ οι γυναίκες έχουν καταπιεστεί από την πατριαρχία και ως γυναίκες και ως μητέρες”. Βεβαίως αναφέρεται σε όλες τις μητέρες, βιολογικές και μη, για τις οποίες η μητρότητα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή τους.
Και τώρα έρχεται στο μυαλό μου η εγκυμονούσα Slick Woods να περπατά στην πασαρέλα της επίδειξης της Rihanna Savage x Fenty NYFW το Σεπτέμβρη του 2018. Ένα πλάσμα που ακτινοβολούσε καθώς λίγες ώρες μετά την επίδειξη γέννησε το υγιέστατο παιδάκι της. Ακτινοβολούσε δημιουργικότητα και δύναμη. Και δήλωσε “ότι μπορεί να κάνει ότι θέλει”. Φυσικά και μπορεί, εδώ μόλις παρέδωσε έναν ολόκληρο νέο άνθρωπο στον κόσμο.
Οι γυναίκες - σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της συμπεριφορικής νευρoεπιστήμης - ως μητέρες αναπτύσσουν απίστευτη προσαρμοστικότητα και σκέψη έξω από τα καθιερωμένα. Βρίσκονται στο απόγειο της δημιουργικότητάς τους, οι αισθήσεις τους έχουν οξυνθεί, η ενσυναίσθηση κορυφώνεται. Και αντί να επωφεληθούμε ως κοινωνία από όλα αυτά παρέχοντας υποστήριξη και δομές, εμείς τις υποβιβάζουμε σε ατελείωτο παιχνίδι ρόλων. Τις αναγκάζουμε να χωρέσουν σε καλούπια, να απαρνούνται πτυχές του εαυτού τους, να γεμίζουν τύψεις. Να προσπαθούν να ανταποκριθούν σε στερεότυπα μηδενικής ανοχής της όποιας διαφορετικότητάς τους. Για να γίνουν ‘καλές’ μαμάδες.
Τελικά με μικρή καθυστέρηση και μεγάλη βοήθεια από τους αγαπημένους μου η εργασία μου παραδόθηκε. Με ακόμη μεγαλύτερη καθυστέρηση και τύψεις για το χρόνο που κλέβω από την κόρη μου το fasfem.com ανέβηκε. Συνειδητοποίησα ότι όταν επιτρέπω σε αυτά που πηγάζουν από μέσα μου να εκφραστούν και δημιουργώ είμαι καλύτερη μητέρα. Και ως μητέρα είμαι πιο δημιουργική και αποτελεσματική στη δουλειά μου. Κάνω καλύτερη διαχείριση του χρόνου μου γιατί τώρα ξέρω, ο χρόνος αυτός είναι ότι έχω. Απολαμβάνω να επιστρέφω στην οικογένεια μου μετά και να χαμογελώ. Ένα χαμόγελο που κόντεψα να χάσω. Δεσμεύτηκα λοιπόν να μιλάω για αυτά γιατί ξέρω ότι κάποιος πρέπει να ξεκινάει πάντα αυτές τις συζητήσεις για να πάμε παρακάτω.
Ο δίσκος μόλις τελειώσε. Υπέροχη μουσική του Yann Tiersen! Σε ένα φανταστικό sequel του Amelie, η ηρωίδα θα μπορούσε να γίνει μαμά. Είναι δυνατό να σταματούσε να είναι αυτό το ονειροπόλο πλάσμα που πρόσφερε τη χαρά απλόχερα, να έχανε την ταυτότητά της επειδή είχε να φροντίσει ένα μωρό; Αναρωτιέμαι…
Πηγές:
Το άρθρο αυτό δημιουργήθηκε για το περιοδικό ELLE, τεύχος Μαρτίου 2021, στο πλαίσιο του αφιερώματος “Φωνές Γυναικών”.
Φωτογραφία του πίνακα “Radiant Milk” από την Hein Koh.